Identiteitsbewijs bij goud verkopen: wat is wettelijk verplicht?

Gepubliceerd op 4 november 2025 · Bijgewerkt op 1 augustus 2026 · Door Erol Yildiz, taxateur edelmetaal

Wie goud of zilver verkoopt bij een inkoper, krijgt altijd dezelfde vraag aan de balie: mag ik uw identiteitsbewijs zien? Dat is geen formaliteit van het bedrijf zelf, maar een verplichting die voortkomt uit het Wetboek van Strafrecht en uit de gemeentelijke regels voor handelaren in gebruikte goederen. Hieronder leest u welk document wordt geaccepteerd, wat er precies wordt vastgelegd, en hoe het werkt bij erfstukken, verkoop per post en verkoop namens iemand die is overleden.

Welk identiteitsbewijs wordt geaccepteerd?

Geaccepteerd wordt elk geldig, origineel identiteitsbewijs waarmee u zich in Nederland kunt legitimeren. In de praktijk zijn dat drie documenten:

• Paspoort, Nederlands of buitenlands. Altijd geldig als legitimatie.
• Nederlandse identiteitskaart of een identiteitskaart uit een andere EU of EER-lidstaat.
• Rijbewijs, in Nederland afgegeven. Een rijbewijs is een geldig identiteitsbewijs, al vermeldt het geen nationaliteit en geen geboorteplaats.
• Vreemdelingendocument of verblijfsdocument, afgegeven door de IND.

Het document moet geldig zijn op de dag van verkoop en het moet het origineel zijn. Een foto op uw telefoon, een kopie, een kopie in een app of een verlopen paspoort volstaat niet, omdat de echtheidskenmerken dan niet te controleren zijn. Een zorgpas, een bankpas, een studentenkaart en een OV-chipkaart zijn geen identiteitsbewijs.

Waarom is legitimatie verplicht?

Goud is klein, waardevol en makkelijk door te verkopen, en daarmee een aantrekkelijk doelwit bij inbraken. Om te voorkomen dat gestolen sieraden anoniem worden omgezet in contant geld, gelden er voor iedereen die beroepsmatig gebruikte goederen inkoopt twee wettelijke verplichtingen.

De registratieplicht uit het Wetboek van Strafrecht

Artikel 437 van het Wetboek van Strafrecht verplicht handelaren in gebruikte en ongeregelde goederen een doorlopend register bij te houden van alles wat zij inkopen. Daarin staan omschrijving, aankoopdatum, aankoopbedrag en de gegevens van de verkoper. Wie dat register niet bijhoudt, is strafbaar. Het gaat hier niet om een keuze van de ondernemer, maar om een voorwaarde om het vak te mogen uitoefenen.

Het Digitaal Opkopersregister en de gemeentelijke meldplicht

In vrijwel alle Nederlandse gemeenten, waaronder Amsterdam, wordt dat register digitaal bijgehouden in het Digitaal Opkopersregister (DOR). De politie vergelijkt de daarin ingevoerde goederen automatisch met wat er als gestolen is opgegeven. Herkent het systeem een match, dan kan de politie de handelaar benaderen. Daarnaast kennen veel gemeenten een opkopersregistratie of vergunningplicht, waarbij de ondernemer bij de gemeente bekend moet zijn voordat hij mag inkopen.

Voor u als verkoper betekent dit systeem vooral bescherming. Koopt iemand uw goud in zonder u te registreren, dan is er ook niets vastgelegd over wat u heeft meegegeven en wat daarvoor is betaald.

Kan ik goud anoniem verkopen, zonder legitimatie?

Nee. Bij een geregistreerde handelaar kan dat niet, en dat is maar goed ook. Een inkoper die aanbiedt om zonder identiteitsbewijs af te rekenen, overtreedt de wet en overtreedt hem bewust. Dat zegt iets over de rest van de gang van zaken: over de weging, over de prijs die u krijgt en over wat er gebeurt als er achteraf iets niet blijkt te kloppen. Beschouw het als een signaal om weg te lopen, ook als het bod op dat moment hoger lijkt.

Er is één situatie waarin geen opkoopregistratie geldt: een particuliere verkoop tussen twee particulieren onderling, bijvoorbeeld via een advertentie. Daar staat tegenover dat u dan zelf het risico draagt op een verkeerde gehaltebepaling, een onjuiste weging en betaling die uitblijft.

Wat wordt er precies geregistreerd?

De registratie beperkt zich tot wat de wet vraagt. In het opkoopregister komen doorgaans:

• uw naam, geboortedatum en adres;
• het soort identiteitsbewijs en het documentnummer;
• een omschrijving van elk ingekocht voorwerp, inclusief gewicht en gehalte, en bijzondere kenmerken zoals een gravure;
• de datum van inkoop en het uitbetaalde bedrag.

Die gegevens zijn er voor de politie en voor de gemeentelijke handhaving, en voor niemand anders. Ze worden niet gebruikt voor reclame, niet doorverkocht en niet gedeeld met andere partijen dan de instanties die de wet aanwijst. Op de verwerking is de AVG van toepassing: u mag vragen welke gegevens over u zijn vastgelegd. Een handelaar mag uw identiteitsbewijs overigens registreren en het documentnummer noteren; het maken van een volledige kopie is meestal niet nodig.

Moet ik een aankoopbewijs of factuur hebben?

Nee. Een aankoopbon, doosje, certificaat of taxatierapport is nergens verplicht en de meeste sieraden komen zonder papieren binnen. Erfstukken zijn vaak decennia oud en van een trouwring uit 1968 bestaat geen bon meer. Dat is volstrekt normaal en het heeft geen invloed op de prijs die u krijgt: die volgt uit gehalte maal nettogewicht maal de dagkoers.

Papieren spelen wel een rol bij merksieraden en horloges. Bij een merkhorloge met doos en papieren kan de waarde als object hoger liggen dan de materiaalwaarde. Dat is een kwestie van waardebepaling, niet van legitimatie.

Geldt dit ook bij verkoop per post?

Ja. Ook bij een verzendtraject moet uw identiteit worden vastgesteld en moet de inkoop in het register komen. In de praktijk gebeurt dat door een kopie van uw identiteitsbewijs te uploaden en door uit te betalen op een bankrekening die op uw naam staat. Die banktransactie is meteen een tweede controle: contante betaling aan een onbekende laat geen spoor na, een overboeking wel.

Stuurt u een kopie, streep dan uw burgerservicenummer door en zet op de kopie waarvoor en aan wie u hem verstrekt. De pasfoto en het documentnummer moeten wel leesbaar blijven.

Verkoop namens een overledene of uit een nalatenschap

Bij een nalatenschap legitimeert degene die de sieraden verkoopt zich met zijn of haar eigen identiteitsbewijs. Het identiteitsbewijs van de overledene is vervallen en kan niet worden gebruikt. De verkoop wordt geregistreerd op naam van de erfgenaam of de executeur die aan de balie staat.

• Eén erfgenaam of een executeur. Uw eigen identiteitsbewijs volstaat. Een akte van overlijden of een verklaring van erfrecht is niet verplicht, maar wordt bij grotere partijen wel vaak gevraagd of vrijwillig meegenomen.
• Meerdere erfgenamen. Verkoopt u namens de anderen, zorg dan dat zij daarmee hebben ingestemd. Een korte schriftelijke machtiging voorkomt discussie achteraf over verdeling en over de prijs.
• Bewind of curatele. De bewindvoerder of curator legitimeert zich en toont de beschikking van de kantonrechter.

Praktisch is het bij een nalatenschap prettig om vooraf te sorteren en de weging per categorie te laten uitvoeren, zodat helder is welk deel edelmetaalwaarde heeft en welk deel niet. Dat maakt de verdeling tussen erfgenamen achteraf een stuk eenvoudiger.

Hoe zit dat in België?

In België geldt een vergelijkbaar principe met een andere uitwerking. Handelaren in oude metalen en edele metalen houden daar een register bij van aankopen van particulieren, en bij die aankopen wordt de identiteit van de verkoper vastgesteld. Daarnaast kent België sinds jaren een verbod op contante betaling bij de inkoop van oude metalen door professionele opkopers: er moet giraal worden betaald, wat de betaling opnieuw aan een geïdentificeerde persoon koppelt.

Woont u in Nederland, dan is de Belgische regeling niet op u van toepassing en hoeft u er niets mee. Verkoopt u in België, informeer dan bij de handelaar zelf naar de actuele regels, want die verschillen per gewest en veranderen sneller dan de Nederlandse.

Kort samengevat

1. Neem een geldig, origineel paspoort, identiteitskaart of rijbewijs mee.
2. Verwacht dat uw gegevens en het ingekochte voorwerp in het opkoopregister komen; dat is verplicht en beschermt ook u.
3. Een aankoopbon is niet nodig, ook niet bij erfstukken.
4. Wordt u niet om legitimatie gevraagd, ga dan ergens anders heen.